De energietransitie vraagt om een andere manier van samenwerken. In West-Brabant gebeurt dat via de gebiedsaanpak: een manier van werken waarin gemeenten, RES West-Brabant én netbeheerder samen vooruitkijken naar hoe het energiesysteem van de toekomst eruit moet zien.
In een gesprek met Lysbeth Slotegraaf (gebiedscoördinator RES West-Brabant) en Sander Bierens (senior adviseur energietransitie Enexis én onderdeel van het programmateam RES West-Brabant) wordt duidelijk waarom juist deze aanpak zo belangrijk is.
Van reageren naar vooruitkijken
Voor Enexis is de gebiedsaanpak onderdeel van een bredere beweging. Waar vroeger vooral werd gereageerd op ontwikkelingen (komt er meer vraag naar elektriciteit, dan wordt het netwerk aangepast), vraagt de energietransitie om vooruitkijken. Sander legt uit dat Enexis het toekomstige energiesysteem veel beter in beeld wil krijgen op gebiedsniveau: waar gebeurt wat en welk energiesysteem past daarbij?
Daarom werkt Enexis met pilots in verschillende regio’s, waaronder in West-Brabant. Zo ontstaat beter inzicht in de samenhang tussen (gebieds)ontwikkelingen, infrastructuur, energiegebruik en hoe dit allemaal past binnen onze ruimte.
Samen ontdekken wat werkt
Volgens Lysbeth sluit deze pilot van Enexis goed aan bij de gebiedsaanpak die RES West-Brabant al aan het uitrollen is. De samenwerking tussen de RES West-Brabant en netbeheerder was er al, maar de gebiedsaanpak brengt partijen letterlijk dichter bij elkaar. Het is een gezamenlijke zoektocht: niemand heeft een glazen bol en juist daarom is het waardevol om samen te ontdekken hoe het energiesysteem van de toekomst eruit moet zien en hoe we dat in stappen gaan realiseren. Niet langer werkt iedereen vanuit zijn eigen perspectief, maar er ontstaat nu een gezamenlijk beeld en perspectief.
Meer dan alleen techniek
De gebiedsaanpak laat zien dat de energietransitie niet alleen (meer) een technische opgave is. Ook ruimte, economie en leefomgeving spelen een grote rol. Het gaat hierbij niet alleen om het uitbouwen van het energienetwerk, maar ook om de vraag of energie beschikbaar is, hoe energie past in een gebied, hoe het transitiepad eruit kan zien en wat dat dan betekent voor inwoners en bedrijven.
Door opwek, transport, opslag en verbruik beter op elkaar af te stemmen, kan het energiesysteem robuuster en toekomstbestendiger worden.
Een andere manier van werken
Deze manier van werken vraagt iets van alle betrokken organisaties. Voor Enexis betekent het intensiever samenwerken met regio en gemeenten en ook intern anders organiseren. Voor gemeenten betekent het investeren in tijd en samenwerking, terwijl de opgaven groot zijn. Lysbeth merkt daarbij op dat gemeenten tijd willen investeren in de gebiedsaanpak, terwijl hun dagelijkse werk binnen de gemeente al veel van ze vraagt. Juist daarom voelt ze ook de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat deze aanpak gemeenten concrete handvatten oplevert waar ze mee verder kunnen. Het gezamenlijk eigenaarschap wordt gezien als één van de grote krachten van de aanpak.
.png)
Wanneer is de pilot geslaagd?
Succes zit volgens beiden vooral in het proces. Sander geeft aan dat het al een belangrijke stap is als de gebieden met de grootste energievraagstukken goed in beeld zijn. Een creatie van een gedeelde werkelijkheid over de regionale ontwikkelingen, zodat duidelijk wordt welke gezamenlijke acties nodig zijn om het systeem robuuster te maken. Niet meteen de eindoplossing, maar wel gezamenlijk inzicht en een transitiepad voor elk gebied. De gekozen energiemix wordt uiteindelijk gezamenlijk geborgd.
Versnellen door samen te werken
Vooruitkijkend kan deze manier van samenwerken de energietransitie versnellen. Lysbeth benadrukt dat de winst vooral zit in het gelijktijdig samenwerken, in plaats van na elkaar te werken. Door vooraf samen te kijken naar ruimtelijke keuzes, infrastructuur en energieontwikkelingen, kunnen sneller stappen worden gezet richting (een gezamenlijk beeld voor) een toekomstbestendig energiesysteem.